Στη μετα-κόβιντ εποχή, με τα «σκληρά» social, τις οικονομικές και προσωπικές αντιξοότητες και τον «βομβαρδισμό» πληροφοριών από το διαδίκτυο, όπου η μικρή κοινότητα έχει χαθεί και η ζωή στην πόλη έχει αγριέψει, δεν μας σοκάρει το γεγονός ότι οι άνθρωποι δυσκολεύονται ψυχικά να ανταποκριθούν.
Η κρίση ταυτότητας στη «σύγχρονη» εποχή που ζούμε είναι αναπόφευκτη. Πρόκειται φυσικά για ένα πολύ σημαντικό και πολυδιάστατο φαινόμενο που επηρεάζει πολλούς ανθρώπους ανά τον κόσμο. Αυτή η κρίση είναι απόρροια πολλών παραγόντων, είναι το αποτέλεσμα κοσμογονικών κοινωνικών, πολιτισμικών και τεχνολογικών αλλαγών.
Η παγκοσμιοποίηση όπως την βιώνουμε σήμερα έχει οδηγήσει σε μια αίσθηση απομάκρυνσης από τις παραδοσιακές αξίες. Οι άνθρωποι βρίσκονται σε μια διαρκή πάλη συμβιβασμού της τοπικής τους ταυτότητας και των παγκόσμιων επιρροών λαμβάνοντας πολυάριθμα και συχνά αντικρουόμενα μηνύματα. Υπάρχει κορεσμός επιλογών που δημιουργεί ανασφάλεια. Πού να πιστέψει, πώς να πιστέψει και από πού να πιαστεί κανείς σε έναν κόσμο όπου υπάρχουν πολλές και διαφορετικές αλήθειες, όπου αυτό που βλέπω μπορεί να είναι, μπορεί και να μην είναι η αλήθεια.
Τη μεγαλύτερη σύγχυση έχει προκαλέσει η τεχνολογία και τα κοινωνικά δίκτυα, τα οποία χωρίς υπερβολή λειτουργούν εντελώς ανεξέλεγκτα, χωρίς κανέναν κανόνα, νομικό η έστω ηθικό. Αυτή η διαρκής άναρχη σύνδεση, μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, μπορεί να προκαλέσει τεράστια σύγχυση στο πώς αντιλαμβάνεται κανείς την προσωπική του ταυτότητα. Οι άνθρωποι αναπόφευκτα συγκρίνουν διαρκώς τον εαυτό τους με τους άλλους, βιώνοντας πολλές φορές τεράστια ανασφάλεια και αμφιβολία.
Η διαφορετικότητα σε όλα τα επίπεδα λαμβάνει τεράστιες διαστάσεις. Η αναγνώριση και η αποδοχή μιας μεγάλης γκάμας διαφορετικών ταυτοτήτων είτε φυλετικών είτε θρησκευτικών, πολιτισμικών, σεξουαλικών κ.λ.π. μπορεί να οδηγήσει σε εσωτερικές συγκρούσεις. Οι άνθρωποι μπορεί να νιώθουν πίεση να ενταχθούν σε συγκεκριμένες ομάδες, να μην μπορούν να αποδεχτούν ή να διαλέξουν ταυτότητες που δεν τους αντιπροσωπεύουν πλήρως.
Οι αλλαγές που έχουν συντελεστεί στην αγορά εργασίας και οι απαιτήσεις στην εκπαίδευση μπορούν να προκαλέσουν αβεβαιότητα σχετικά με το επαγγελματικό μας μέλλον και την επαγγελματική μας ταυτότητα. Πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται αν οι δεξιότητές τους είναι επαρκείς, αν είμαστε αρκετοί για να ανταγωνιστούμε σε έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο και απαιτητικό κόσμο.
Ποια είναι τα συμπτώματα της κρίσης ταυτότητας;
1. Αμφιβολία και πάλι αμφιβολία, με μια μεγάλη δόση ανασφάλειας. Το δίκαιο και το άδικο, το σωστό και το λάθος γίνονται πολύ σχετικά με την αναξιοκρατία να κυριαρχεί.
2. Απομόνωση και μοναξιά, καθώς τελικά επικρατεί η απογοήτευση η καχυποψία και η αίσθηση ότι δεν ανήκουμε ουσιαστικό πουθενά!
3. Έντονη επιθυμία για αυτογνωσία και πάνω από όλα ανάγκη για έναν σκοπό που θα δίνει νόημα στη ζωή μας.
Αποτελεσματικές στρατηγικές αντιμετώπισης:
1. Αυτοανάλυση, αλλά με όρια. Η ενδοσκόπηση και η αναγνώριση των εσωτερικών συγκρούσεων μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση της ταυτότητας. Ωστόσο, ένα άτομο ανασφαλές τείνει να αποδίδει αρνητικούς χαρακτηρισμούς και «ταμπέλες» που δεν βοηθούν να αναπτύξει καλύτερη αυτοσυναίσθηση. Πρόκειται για φαύλο κύκλο. Οι σκέψεις αυτές επηρεάζουν την συμπεριφορά και αναπότρεπτα το αποτέλεσμα πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να τις τεστάρουμε για να διαφυλάξουμε αυτό που είμαστε.
2. Εξωστρέφεια. Δοκιμάζουμε να συμμετέχουμε σε ομάδες, σε φιλίες, σε οποιαδήποτε μορφή κοινότητας δείχνει να μοιράζεται αξίες και ενδιαφέροντα που μας μεγαλώνουν, μας προστατεύουν και μας κάνουν καλύτερους.
3. Διάλογος με ειλικρίνεια και αμεσότητα. Η συζήτηση με άλλους για τις ανησυχίες και τις αμφιβολίες μας μπορεί να βοηθήσει στην αποδοχή και κατανόηση της προσωπικής ταυτότητας.
4. Οριοθέτηση. Θέτω καταρχάς το όριο πάνω από όλα στον εαυτό μου Λαμβάνοντας πάντα υπόψιν τι μου κάνει καλό και τι όχι. Κατ’ επέκταση θέτω όρια στους γύρω μου, την οικογένεια τους φίλους, τα παιδιά μου. Το να κάνω ό,τι θέλω δεν με βοηθάει να αγαπήσω ούτε τον εαυτό μου ούτε τους γύρω μου. Τελικά, μπορώ να δω την κρίση ταυτότητας με άλλο μάτι, σαν μια πρόκληση, σαν μια ευκαιρία για ανάπτυξη και ανακάλυψη του εαυτού.
ΓΡΑΦΕΙ: Άλκηστις Κεπαπτσόγλου,
Ψυχολόγος
Αναδημοσίευση από το εξαμηνιαίο free press περιοδικό του ΚΘΒΕ «ΠΡΑΞΗ» (ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2024- ΑΝΟΙΞΗ 2025)
Leave a Reply