Σωτήρης Καλυβάτσης: Είναι υγεία να υπάρχει η σάτιρα

Γιατί οι άντρες δε βρίσκουν τα πράγματά τους; Γιατί οι γυναίκες επιμένουν να μιλάνε για τα συναισθήματά τους… τώρα; Σε αυτά και άλλα ερωτήματα έρχεται να απαντήσει το φαινόμενο CAVEMAN, η πιο επιτυχημένη κωμωδία για της σχέσεις των δύο φύλων! Λίγο πριν μεταμορφωθεί σε σύγχρονο άνθρωπο των σπηλαίων, ο Σωτήρης Καλυβάτσης μιλά στο Praximag για την εμπειρία της παράστασης, τους ρόλους των φύλων και τη θέση της σάτιρας στον σύγχρονο κόσμο.

Ποιος είναι ο σύγχρονος CAVEMAN και πώς έχει… εξελιχθεί σε σχέση με τον πρωτόγονο άνθρωπο των σπηλαίων;

Ουσιαστικά μόνο το “εξώφυλλο” έχει αλλάξει! Όλα τα υπόλοιπα, δηλαδή τα χαρακτηριστικά του άνδρα και της γυναίκας στο βάθος έχουν παραμείνει ίδια. Και αυτό είναι το ωραίο με την παράσταση αυτή, γιατί οι θεατές ταυτίζονται πολύ γρήγορα. Έτσι, γινόμαστε μια ωραία παρέα μέσα στο θέατρο και διασκεδάζουμε πολύ με αυτό που συμβαίνει.

Σε όλη τη διάρκεια της παράστασης, είστε μόνος επάνω στη σκηνή και απευθύνεστε στους “περαστικούς”, στους θεατές δηλαδή από κάτω. Με ποιους τρόπους συμμετέχει το κοινό;

Αρχικά θα έλεγα πως συμμετέχει ψυχή και σώμα, γιατί αντιδρά και γελά. Βέβαια, μου έχουν συμβεί και διάφορα άλλα περιστατικά. Μια φορά θυμάμαι σηκώθηκε μια κυρία και φώναξε “πες τα επιτέλους άνθρωπέ μου, τα λέω σαρανταπέντε χρόνια τώρα”! Γενικώς βλέπω πως ο κόσμος από κάτω παρασύρεται και είναι πολύ όμορφο αυτό. Υπάρχουν και στιγμές που απευθύνομαι στο κοινό έτσι κι αλλιώς – δηλαδή μπορεί να τους κάνω μια ερώτηση ή να τους ζητήσω να μου πουν κάτι – ωστόσο δεν είναι πάρα πολλές μέσα στο έργο. Όμως, άσχετα αν μιλάω μόνος μου, όλη η παράσταση γίνεται σαν να είμαστε μια μεγάλη παρέα.

Το κείμενο σχολιάζει κωμικά τις σχέσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών. Πώς έχει προσαρμοστεί στη νέα πραγματικότητα, όπου οι ρόλοι των δύο φύλων είναι πλέον πιο ρευστοί;

Αυτό που ουσιαστικά συμβαίνει με το έργο είναι ότι ασχολείται με τα βασικά χαρακτηριστικά του άνδρα και της γυναίκας, κάνοντας στην ουσία έναν παραλληλισμό. Ο άνδρας ήταν κυνηγός, εστίαζε δηλαδή μόνο στο θήραμά του κι ας χαλούσε ο κόσμος γύρω του. Στην παράσταση, συνεχίζω αυτή τη σκέψη λέγοντας πως εγώ, όταν βλέπω τηλεόραση, βλέπω μόνο τηλεόραση. Μπορεί η γυναίκα μου να μου μιλάει, αλλά εγώ δεν την ακούω! Αντίστοιχα, οι γυναίκες ήταν συλλέκτριες, γι’ αυτό είναι και τόσο διαφορετικός ο τρόπος με τον οποίο ψωνίζουμε. Γίνονται, δηλαδή, τέτοιοι παραλληλισμοί τους οποίους καταλαβαίνουμε όλοι εκείνη την ώρα, και αυτό είναι το αστείο της παράστασης. Οπότε, κατά βάση δεν έχουμε αλλάξει οι άνδρες και οι γυναίκες. Απλώς ζούμε με τον τρόπο που ζούμε σήμερα, δεν είμαστε πλέον στη σπηλιά. Όμως, μιλάμε πάντα για τα βασικά χαρακτηριστικά, όχι για συγκεκριμένους χαρακτήρες. Δηλαδή αν ένας άνθρωπος – είτε άνδρας, είτε γυναίκα – είναι αξιολύπητος, αυτό είναι στοιχείο του χαρακτήρα του, και μπορεί είτε να το βγάζει στη σχέση του, είτε όχι.

Τι σημαίνει για εσάς η σάτιρα και τι έχει να προσφέρει στον κόσμο του σήμερα;

Πιστεύω ότι η σάτιρα πρέπει να υπάρχει και είναι υγεία να υπάρχει. Ο ρόλος της είναι να υποδεικνύει στην όποια εξουσία τα λάθη και τα κακά της, και ταυτόχρονα να αφυπνίζει, απευθυνόμενη στο κοινό μέσα από το χιούμορ και το γέλιο, όχι την εμμονή ή την προσβολή. Τη θεωρώ από τα πιο θετικά και σημαντικά είδη, αλλά δυστυχώς ζούμε σε μια εποχή που βλέπουμε όλο και λιγότερες σατιρικές εκπομπές. Για να μην υπάρχει σάτιρα, μάλλον σημαίνει ότι συγκρατείται λίγο η ελευθερία της έκφρασης, αλλιώς όλα θα έπρεπε να πηγαίνουν καλά! Αλλά τα πράγματα δεν πηγαίνουν καλά, γι’ αυτό ίσως και οι λόγοι που δεν υπάρχουν τόσες σατιρικές εκπομπές σχετίζονται με την ελευθερία του λόγου.

Από την αρχή της πορείας σας μέχρι σήμερα, τι αλλαγές βλέπετε στον τρόπο που η κοινωνία αντιλαμβάνεται την έννοια του χιούμορ;

Σίγουρα κάτι έχει αλλάξει. Λέγαμε πράγματα στις παρέες αλλά και στις μικρές ηλικίες τα οποία πλέον δεν είναι τόσο βολικά να τα λέμε. Σκέφτομαι πάντα το παράδειγμα της ταινίας “Ο Άνθρωπος που Γύρισε από τη Ζέστη” με τον Κωνσταντάρα και τον Χουσεΐν, που φαινόταν ότι ήταν βαμμένος στο πρόσωπο και τα χέρια. Όταν βγήκε αυτή η ταινία, δεν υπήρχαν ουσιαστικά μαύροι άνθρωποι στη χώρα. Ήταν πολύ διαφορετικά τα πράγματα, οπότε ήταν και κάτι εξωτικό. Τότε γελούσαμε με αυτό, αλλά τώρα πια δεν μπορείς να πεις κάτι σχετικό. Αυτή όμως είναι η εξέλιξη της κοινωνίας μας. Ουσιαστικά, το politically correct πάντα υπήρχε και πάντα θα υπάρχει, ανάλογα με τα δεδομένα της ζωής και της κάθε εποχής. Από εκεί και πέρα, αυτό έχει να κάνει και με τον κάθε σατιρικό καλλιτέχνη, ο οποίος βάζει τα δικά του όρια στη σάτιρα που κάνει, γιατί άλλα όρια δεν υπάρχουν.

Έχετε περάσει από το θέατρο, την τηλεόραση, τον κινηματογράφο, το ραδιόφωνο, ακόμα και το YouTube. Ποιες είναι η εμπειρίες που κρατήσατε από το κάθε μέσο;

Όλα έχουν τις ομορφιές τους και, σε προσωπικό επίπεδο, προσπαθώ όπου συμμετέχω να το κάνω ολοκληρωτικά. Να υπάρχει δηλαδή μια αξιοπρέπεια σε αυτό, να λέω και να γίνεται κάτι ωραίο. Αν μου ζητούσατε να τα βάλω σε μία σειρά, θα έβαζα πρώτο το θέατρο γιατί έχει μια ιδιαίτερη γοητεία, μια απευθείας επικοινωνία και επαφή με τους ανθρώπους. Μετά θα έβαζα όλα τα υπόλοιπα μαζί γιατί έχουν κι αυτά τη φάση τους.

Με την παράσταση επισκέπτεστε για λίγες μέρες στην Θεσσαλονίκη. Τι συναισθήματα σας δημιουργεί αυτή η επιστροφή στην πόλη σας;

Εντάξει, είναι πολύ μεγάλη η χαρά μου. Λόγω των διαφόρων υποχρεώσεων, δεν έχω τη δυνατότητα να ανεβαίνω τόσο συχνά, ώστε να βλέπω τη μητέρα, την αδερφή και τους φίλους μου. Οπότε, όταν μπορώ και ανεβαίνω μαζί με κάτι που απευθύνεται σε όλη την πόλη, μου αρέσει πάρα πολύ. Μακάρι να έρχομαι στη Θεσσαλονίκη όσο πιο συχνά γίνεται!

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ
CAVEMAN
με τον Σωτήρη Καλυβάτση

Πού: Κινηματοθέατρο ΚΟΛΟΣΣΑΙΟΝ, Βασιλίσσης Όλγας 150

Πρόγραμμα παραστάσεων:
Παρασκευή 30 Οκτωβρίου 2026, 21:00
Σάββατο 31 Οκτωβρίου 2026, 21:00
Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026, 19:00
Διασκευή-Σκηνοθεσία: Γιώργος Γαλίτης
Σκηνικά-Κοστούμια: Ντέιβιντ Νεγρίν
Φωτισμοί: Θεόδωρος Γκόγκος
Μουσικό Ηχοτόπιο: Νίκος Ασημάκης
Βοηθός Σκηνογράφου: Ξένια Κούβελα
Παραγωγή: Non Grata Productions

Συνέντευξη στη Λία Κατσανά