Δ. ΜΑΡΑΜΗΣ: «Το σημαντικότερο είναι να παραδοθείς απόλυτα στα θέλω σου»

Ο Δημήτρης Μαραμής, ο συνθέτης του πολυαναμενόμενου «Ερωτόκριτου», που ανεβαίνει για στις 9,10 και 11 Μαρτίου στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, μίλησε στο praximag, σε μια συνέντευξη που ξεκίνησε από το έργο και τη μουσική και κατέληξε στον έρωτα και το μέλλον…

1.«Ερωτόκριτος» και Λυρική σκηνή. Μια από τις πιο σπουδαίες παραστάσεις της σεζόν. Μίλησέ μας το πριν από την τωρινή επιτυχία. Πως διοργανώθηκε, πως σχεδιάστηκε και κυρίως πως το βίωσες εσύ ως συνθέτης;

Το έργο γράφτηκε μέσα σε τέσσερα καλοκαίρια. Τα δύο πρώτα χρόνια δεν είχα ιδέα εάν ποτέ θα ανέβει το έργο. Είχα βυθιστεί μέσα του και κονταροχτυπιόμουν με στίχους, λέξεις, νότες, ρυθμούς και ιδέες. Μετά το δεύτερο χρόνο ρώτησα τον εαυτό μου γιατί το γράφω; θα ανέβει ποτέ κι αν ναι, που θα ήθελα να ανέβει; Έτσι τόλμησα και το έδωσα στο Γιώργο Κουμεντάκη – καλλιτεχνικό διευθυντή της ΕΛΣ – ο οποίος μόλις είδε τις νότες μου, μου είπε: το θέλω αυτό! Έπειτα τα άλλα δύο χρόνια σχεδιαζόταν η παραγωγή του και ολοκληρωνόταν το έργο παράλληλα. Επειδή για δεκαπέντε χρόνια πριν, πάλευα μόνος μου στη σκιά πάντα, ένιωθα πως ήταν η τελευταία μου ευκαιρία να καταθέσω ένα ογκώδες έργο, κάτι μεγάλο και να παρουσιαστεί στις σωστές συνθήκες. Ευτυχώς τελικά δόθηκε η ευκαιρία και αγκαλιάστηκε από όλους, ακροατές, μουσικούς, κριτικούς, δημοσιογράφους έως και τεχνικούς και μαζί με το έργο δικαιώθηκε και η προσπάθειά μου τόσων χρόνων ως δημιουργού.

2.Πες μας για τη δομή αυτής της παράστασης. Αν δεν κάνω λάθος στόχος είναι να δοθεί έμφαση στη μουσική και στον λόγο. Πώς λειτουργεί αυτό μέσα στον θεατρικό χώρο πιστεύεις;

Το έργο έχει δομή όπερας. Η μουσική δε σταματά καθώς δεν έχει καθόλου προφορική πρόζα. Είναι ολόκληρο το έργο ένα τραγούδι έρωτα. Έχει σφιχτή δομή καθώς διανθίζεται από άριες, ντουέτα, τρίο, κουαρτέτα και χορωδιακά μέρη. Τα μουσικά θέματα που χαρακτηρίζουν καταστάσεις και χαρακτήρες – leitmotiv – έρχονται κι επανέρχονται ώστε να οδηγούν τους ακροατές, οι οποίοι υποσυνείδητα οικιοποιούνται τα θέματα, σε συγκινησιακές κορυφώσεις. Όμως αν και οπερατική δομή, δεν έχει τραγουδιστές οπερατικούς αλλά απλές φωνές γεγονός που ξεκλειδώνει την “κρητική διάλεκτο” στο ελληνικό κοινό και περνάει το λόγο άμεσα στους ακροατές. Επίσης συνδυάζει ρυθμούς και αρμονίες από τζαζ και μπλουζ ζυμωμένα με παραδοσιακά ελληνικά χρώματα δημιουργώντας μία νέα μουσική γλώσσα.

3.Είναι όπερα ή μιούσικαλ;

Εγώ το βάπτισα μιούζικαλ αλλά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και υβριδική σύγχρονη όπερα.

4.Από τι εμπνεύστηκες και πώς οδηγήθηκες στο να αποδώσεις μουσικά τον 15σύλλαβο παραδοσιακό Ερωτόκριτο συνδυάζοντας το έντεχνο με την τζαζ και την μπλουζ; Δεν είναι ανατρεπτική η προσέγγιση αυτή;

Φυσικά και είναι ανατρεπτική και για αυτό και το το έργο αποτελεί πρόταση. Καταρχάς έσκυψα πάνω στο στίχο και προσπάθησα να ακούσω τους εσωτερικούς ρυθμούς και τους ήχους που μου γεννούσαν οι συνδυασμοί των συμφώνων του. Η κρητική διάλεκτος αποτελούσε από μόνη της μία συγκεκριμένη μουσική. Ανακάλυψα πως μέσα από το μπλουζ εκφραζόταν το πάθος του στίχου με μοναδικά ταιριαστή ένταση και τα στοιχεία της τζαζ αποκάλυπταν τον ερωτισμό του κειμένου. Είναι ένα ποιητικό έπος έρωτα. Συνεπώς πιστεύω πως τα μουσικά μου εργαλεία και χρώματα έγιναν το κλειδί που μπήκε και ταίριαξε στην κλειδαρότρυπα του λόγου και τον άνοιξε στο σύγχρονο ακροατή.

5.Μίλησέ μας για τη συνεργασία σου με τον Κωνσταντίνο Ρήγο.

Ήταν και είναι μία άψογη συνεργασία και αποδεικνύεται πάνω στη σκηνή πως υπάρχει μία δημιουργική χημεία μεταξύ μας. Η αισθητική του, η εμπειρία του, η σκηνική του ευφυία έδωσε λύσεις που απογείωσαν το μουσικό έργο σε ένα θέαμα όλων των αισθήσεων. Χωρίς όμως περιττά πράγματα. Απλά, μινιμαλιστικά και ουσιαστικά. Σεβάστηκε και ακολούθησε την παρτιτούρα γεγονός που αποκαλύπτει μία ωριμότητα του ταλαντούχου χορογράφου, σκηνοθέτη και σκηνογράφου.

6.Πες μας για την επιλογή των πρωταγωνιστών. Οραματίστηκες την «Μάντισσα» Μαρίνα Σάττι ως «Αρετή»;

Καταρχάς όταν έκανε πρεμιέρα ο Ερωτόκριτος το Μάϊο του 2017, δεν υπήρχε καμία “Μάντισσα” και δε γνώριζα τίποτα για αυτό το όμορφο τραγούδι πριν κυκλοφορήσει. Οι υποψήφιες Αρετούσες πέρασαν από οντισιόν όπως όλοι οι ρόλοι και η Μαρίνα Σάττι ήταν αυτή που ήταν πιο κοντά στο όραμά μας για Αρετούσα. Η Σάττι είναι μία σπουδασμένη μουσικός, μαέστρος, συνθέτρια. Έχει μία θαυμάσια φωνή και είναι εξαιρετική σκηνικά. Όντως θεωρώ πως ήταν η ιδανική επιλογή και ταίριαξε δυναμικά με τον Ερωτόκριτό μας το Θοδωρή Βουτσικάκη. Ο ρόλος χτίστηκε πάνω στο Θοδωρή καθώς μελετούσε το έργο ενώ γραφόταν από το 2013.

7.«Ερωτόκριτος», αυτός που κρίνεται από τον έρωτα. Παραδίνεται κανείς σήμερα στον έρωτα θεωρείς με τόσο απόλυτο και ολοκληρωτικό τρόπο;

Πιστεύω πως το σημαντικότερο δεν είναι να παραδοθείς απόλυτα στον έρωτα, αλλά στα θέλω σου, στον πόθο σου. Να έχεις μία ακλόνητη πίστη σε αυτό που θες. Όταν συμβαίνει αυτό θα νικήσεις. Θα έχεις αυτό που θες. Αυτό είναι το βαθύτερο νόημα του Ερωτόκριτου και της Αρετούσας. Ελπίζουν και αγωνίζονται μέχρι το θάνατό τους για αυτό που έχουν ορκιστεί πως θέλουν. Εγώ είμαι τέτοιος άνθρωπος. Έχω τεράστια υπομονή κι επιμένω να διεκδικώ αυτό που ονειρεύομαι.

8.Εσύ τι επιλέγεις στη ζωή σου; Την απολυτότητα και την παράδοση στο συναίσθημα ή το όριο και την ισορροπία;

Επιλέγω την ισορροπία και τη λογική γιατί διαφορετικά θα αυτοκαταστραφώ. Την ένταση όμως των αισθημάτων μου και τα πάθη μου τα χαλιναγωγώ καθώς τα ενσωματώνω μέσα στη δημιουργία μου. Μέσα στο έργο μου. Ωστόσο θα ήθελα να έρθει η στιγμή που θα ερωτευθώ απόλυτα. Δεν έχει συμβεί ακόμα κι ας είμαι πλέον σε ηλικία γάμου…

9.Ο «Ερωτόκριτος» ανεβαίνει για 3 μόνο παραστάσεις στη Θεσσαλονίκη; Γιατί όχι περισσότερες; Είναι μια παράσταση για την οποία όλη η πόλη συζητά και περιμένει με αγωνία.

Αν είναι sold out και τις τρεις ημέρες θα υπάρξει και παράταση. Αλλά τέτοιες παραγωγές δεν μπορούν να παίζονται για πολλές μέρες. Είναι πολύ απαιτητική παράσταση για όλους τους ερμηνευτές.

10.Μελλοντικά σχέδια και πλάνα. Τι ετοιμάζεις, τι ονειρεύεσαι;

Ετοιμάζω μία έκπληξη για την πόλη της Θεσσαλονίκης η οποία θα ανακοινωθεί με κάθε λεπτομέρεια αμέσως μετά τον Ερωτόκριτο καθώς πρόκειται να παρουσιαστεί αμέσως μετά. Θα είναι ένα έργο που γράφεται ειδικά για τη Ροτόντα και θα παρουσιαστεί στις 27 Μαρτίου, στη Ροτόντα φυσικά. Επίσης γράφω την επόμενη όπερα που θα ονομάζεται “Όπερα των Φαντασμάτων” και θα κάνει πρεμιέρα στην Αθήνα το 2019.