Τρεις οργανώσεις για τις γυναίκες μάς μίλησαν για το έργο τους, τις προκλήσεις και το όραμά τους για το μέλλον.
Κέντρο Διοτίμα
Η κοινωνική επιστήμονας Μυρτώ Προδρομίδου από το Κέντρο Διοτίμα για τα έμφυλα δικαιώματα και την ισότητα μιλά για την ανάγκη της στήριξης γυναικών και θηλυκοτήτων που έχουν υποστεί κακοποίηση.
«Στον πυρήνα του έργου μας βρίσκεται η πολύπλευρη στήριξη γυναικών και θηλυκοτήτων που έχουν υποστεί έμφυλη βία, μέσα από δωρεάν νομική βοήθεια, δικαστική εκπροσώπηση, ψυχοκοινωνική υποστήριξη, επαγγελματική συμβουλευτική και ομάδες ενδυνάμωσης. Για εμάς, η ουσιαστική προστασία είναι ολιστική. Κατά τη διετία 2024-2025, περίπου 740 επιζώσες με χαμηλά εισοδήματα έλαβαν υποστήριξη, κατά μέσο όρο ετησίως, εκ των οποίων 446 έλαβαν νομική βοήθεια και κάλυψη των δικαστικών εξόδων.
Παράλληλα, εξίσου σημαντικές θεωρούμε τις δράσεις πρόληψης και ενδυνάμωσης. Κατά τη διετία 2024-2025, περίπου 1.812 άτομα συμμετείχαν σε επιμορφωτικές δράσεις για την έμφυλη βία, τα έμφυλα δικαιώματα, την ισότητα, ενώ το 2025, οι καμπάνιες ευαισθητοποίησης που υλοποίησε ο φορέας μας προσέγγισαν πάνω από 2 εκατ. άτομα. Ιδιαίτερα σημαντικό αποτύπωμα είχαν οι έρευνες, οι δράσεις συνηγορίας, τα εργαλεία ενημέρωσης, καθώς και οι παρεμβάσεις και δημόσιες τοποθετήσεις μας, μέσα από τις οποίες επιδιώκουμε να αναδεικνύουμε πλευρές της έμφυλης βίας που συχνά παραμένουν αόρατες.
Ένα από τα σημαντικότερα κενά στην Ελλάδα σήμερα είναι η απουσία εξειδικευμένων Rape Crisis Centres σε μεγάλα αστικά κέντρα και νοσοκομειακές μονάδες, με 24ωρη λειτουργία, που να μπορούν να προσφέρουν ολιστική υποστήριξη σε επιζώσες σεξουαλικής βίας. Σημαντικό κενό αποτελεί και η μη νομική αναγνώριση των γυναικοκτονιών ως διακριτής μορφής δολοφονίας με μισογυνικά κίνητρα, ενώ περιορισμένη παραμένει και η ενημέρωση γύρω από μορφές βίας που δεν αναγνωρίζονται εύκολα ή υποτιμώνται, όπως η διαδικτυακή, η λεκτική και η οικονομική βία.
Επιπλέον λείπουν οι δράσεις πρόληψης που θα απευθύνονται στη νέα γενιά, ιδίως η καθιέρωσης της Συμπεριληπτικής Ολοκληρωμένης Σεξουαλικής Εκπαίδευσης, ως υποχρεωτικό μάθημα από το νηπιαγωγείο, για να μπορούν τα παιδιά και τα έφηβα άτομα να μάθουν για τη συναίνεση, τα υγιή όρια κ.ά. Τέλος, ο αποσπασματικός τρόπος καταγραφής του φαινομένου σε όλες του τις εκφάνσεις δεν επιτρέπει μια ολοκληρωμένη εικόνα. Απουσιάζει ένας ενιαίος μηχανισμός που να συλλέγει και να διασταυρώνει δεδομένα από όλους τους αρμόδιους φορείς πρώτης γραμμής.
Το όραμά μας είναι η προάσπιση των έμφυλων δικαιωμάτων και η προώθηση ενός κόσμου έμφυλης δικαιοσύνης. Μιας κοινωνίας όπου τα δικαιώματα, η ασφάλεια, η αξιοπρέπεια και η πρόσβαση στη δικαιοσύνη δεν θα εξαρτώνται από το φύλο, την καταγωγή, την ηλικία, την οικονομική κατάσταση ή το καθεστώς διαμονής.
Η δουλειά μας βασίζεται στη φεμινιστική προσέγγιση, με πυρήνα την ενδυνάμωση, τη συμπεριληπτική υποστήριξη και τη φροντίδα, αλλά και στη διαθεματική προσέγγιση, που συνδέει τη θεωρία με την εμπειρία από το πεδίο. Αυτό σημαίνει ότι το μέλλον που οραματιζόμαστε δεν αφορά μόνο καλύτερες υπηρεσίες, αλλά και βαθύτερους κοινωνικούς και θεσμικούς μετασχηματισμούς.
Άλμα Ζωής
Η Πρόεδρος Πανελληνίου Συλλόγου Γυναικών με Καρκίνο Μαστού «Άλμα Ζωής» Παρασκευή Μιχαλοπούλου μάς μίλησε για τις δράσεις του οργανισμού και ποιο κενό πρέπει οπωσδήποτε να καλυφθεί στην ελληνική πραγματικότητα.
«Μέσα στα πολλά χρόνια λειτουργίας μας έχουν υλοποιηθεί προγράμματα με σημαντική επίδραση στις γυναίκες με καρκίνο μαστού. Πρωταρχική θέση κατέχει η ψυχοκοινωνική στήριξη των ασθενών, η οποία παρέχεται με διάφορους τρόπους, όπως ατομική συμβουλευτική, ψυχοθεραπευτικές ομάδες, καθώς και μέσω της τηλεφωνικής γραμμής στήριξης (210 8 253 253), η οποία λειτουργεί καθημερινά (10:00-18:00) με τη συμμετοχή εξειδικευμένης ψυχολόγου. Φέτος έχουμε τη χαρά να γιορτάζουμε τα 20 χρόνια λειτουργίας της γραμμής, η οποία έχει δεχθεί περισσότερα από 27.000 τηλεφωνήματα. Παράλληλα, πέρα από την τηλεφωνική υποστήριξη, παρέχεται και ψυχοκοινωνική στήριξη τόσο δια ζώσης όσο και διαδικτυακά, ώστε να εξασφαλίζεται η πρόσβαση γυναικών με καρκίνο μαστού από όλη την Ελλάδα.
Ωστόσο, η δράση με τον μεγαλύτερο κοινωνικό αντίκτυπο είναι το Greece Race for the Cure®, ένας συμβολικός αγώνας δρόμου και περίπατος με στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης. Η εκδήλωση αυτή συγκεντρώνει περισσότερους από 60.000 συμμετοχές μεταφέροντας δυναμικά το μήνυμα της πρόληψης, της αλληλεγγύης και της ενδυνάμωσης, ενισχύοντας τη συλλογική προσπάθεια ενάντια στον καρκίνο του μαστού.
Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε αφορά τη διασφάλιση ισότιμης πρόσβασης των γυναικών με καρκίνο μαστού σε ποιοτικές υπηρεσίες φροντίδας, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας ή την οικονομική τους κατάσταση. Εξίσου ουσιαστική είναι η παροχή έγκυρης, κατανοητής και έγκαιρης ενημέρωσης για όλα τα ζητήματα που αφορούν τη νόσο, καθώς και κάθε γυναίκα να γνωρίζει τη σημασία της πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης, αλλά και να έχει πρόσβαση στις απαραίτητες εξετάσεις.
Μία ακόμη πρόκληση αποτελεί η ενεργή συμμετοχή των γυναικών στα προγράμματα και τις δράσεις του Συλλόγου, ώστε να επωφελούνται από την ψυχοκοινωνική στήριξη, την ενδυνάμωση και τις υπηρεσίες που προσφέρουμε. Τα προγράμματά μας σχεδιάζονται με βάση τις πραγματικές, ακάλυπτες ανάγκες των ασθενών και παρέχονται δωρεάν, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο σημαντική τη συμμετοχή τους. Επιπλέον, ιδιαίτερη πρόκληση αποτελεί η συστηματική μεταφορά τεκμηριωμένων προτάσεων προς τους αρμόδιους φορείς, με στόχο την ενσωμάτωσή τους στο Σύστημα Υγείας και τη συνολική βελτίωση της παρεχόμενης φροντίδας.
Ένα από τα μεγαλύτερα κενά στην Ελλάδα σήμερα αφορά τον κατακερματισμό των παρεχόμενων υπηρεσιών στην ογκολογική φροντίδα. Ως αποτέλεσμα, η γυναίκα που έρχεται αντιμέτωπη με τον καρκίνο του μαστού καλείται να διαχειριστεί ένα δαιδαλώδες σύστημα υγείας, συχνά χωρίς επαρκή καθοδήγηση. Οι συνέπειες αυτής της κατάστασης είναι πολλαπλές -ψυχολογικές, οικονομικές και κοινωνικές- ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χάνεται και πολύτιμος χρόνος.
Παράλληλα, η γεωγραφική κατανομή της χώρας δυσχεραίνει την ισότιμη πρόσβαση όλων των γυναικών σε εξειδικευμένες υπηρεσίες φροντίδας, εντείνοντας ακόμη περισσότερο τις υφιστάμενες ανισότητες».
WHEN
Η co-founder του οργανισμού WHEN -για την επαγγελματική και οικονομική ενδυνάμωση των γυναικών και την ισότητα στην εργασία-, Στέλλα Κάσδαγλη απαντά στο γιατί υπάρχουν ακόμα περιστατικά ανισότητας εν έτει 2026.
«Ανάμεσα στις δράσεις μας, θα ήθελα να υπογραμμίσω το πρόγραμμα S.T.A.R.T. για την παροχή νομικής συμβουλευτικής και ψυχοκοινωνικής υποστήριξης σε θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης στην εργασία, το πρόγραμμα “Μαθήματα Οικονομίας” για τον χρηματοοικονομικό εγγραμματισμό των γυναικών, το πρόγραμμα της εργασιακής συμβουλευτικής Ready4Work και την έρευνά μας για τις ανάγκες των γυναικών της περιφέρειας. Και βέβαια το WHEN Hub, ο χώρος μας που παρέχει coworking space και χώρους συναντήσεων και εκδηλώσεων, μαζί με δημιουργική απασχόληση για τα παιδιά των ατόμων που έρχονται να εργαστούν ή να μάθουν από εκεί.
Η χρηματοδότηση είναι μια πάγια πρόκληση, καθώς αφενός στην Ελλάδα οι δωρητές και χορηγοί αναπτύσσουν τώρα, σιγά-σιγά, την ευαισθητοποίηση και τα αντανακλαστικά τους γύρω από θέματα έμφυλης ισότητας -και η διεθνής πραγματικότητα δεν βοηθάει απαραίτητα σε αυτό. Η γεωγραφική διασπορά στην χώρα μας είναι επίσης μια πρόκληση, γιατί για να μπορέσει ένας οργανισμός να αγγίξει ουσιαστικά τις ζωές ατόμων που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές χρειάζεται να επενδύσει σημαντικά περισσότερο χρόνο, χρήματα και ενέργεια για να δημιουργήσει δράσεις σε αυτές τις περιοχές.
Παρά την αυξημένη ευαισθητοποίηση τα τελευταία χρόνια, τα περιστατικά ανισοτήτων παραμένουν υψηλά γιατί τα θέματα έμφυλης ανισότητας είναι θέματα εξουσίας και οι δομές της εξουσίας δεν αλλάζουν από τη μια μέρα στην άλλη -ούτε καν από τον έναν αιώνα στον άλλον. Μπορεί να τα αντιμετωπίζουμε ως “soft”, ηθικά ζητήματα, αλλά αν δεν αρχίσουμε να συζητάμε και να δουλεύουμε πάνω στις πολύ πρακτικές διαστάσεις τους, τότε θα αργήσουμε πολύ ακόμα να δούμε μια πραγματική αλλαγή. Μην ξεχνάμε ότι ζούμε σε μια χώρα με έντονο πατριαρχικό χαρακτήρα, σε κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής, κι αυτό κάνει ακόμα πιο δύσκολο το να αποδεχτούν αρκετοί άνθρωποι ότι είναι σημαντικό να ασχοληθούμε σοβαρά με το θέμα της έμφυλης ανισότητας.
Ένας μύθος που δυσκολεύει το έργο μας είναι το “έχετε κατακτήσει την ισότητα, τι άλλο θέλετε πια;”. Στη βάση αυτή, το έργο μας αντιμετωπίζεται καμιά φορά ως προσπάθεια επικράτησης ή απλά ως περιττό. Ένας άλλος μύθος είναι ότι μόνο οι γυναίκες σε συνθήκες ευαλωτότητας χρειάζονται υποστήριξη. Εννοείται ότι μια προσφύγισσα, μια μόνη μητέρα, μια τρανς γυναίκα χρειάζεται περισσότερα πράγματα από μια εργαζόμενη με αξιοπρεπή μισθό, η ευαλωτότητα που προκύπτει από το ίδιο το φύλο, ωστόσο, ακόμα και σε προνομιούχα περιβάλλοντα, περνάει πολύ συχνά αόρατη. Τέλος, ένας επίμονος μύθος είναι ότι, φαινόμενα όπως η κλιματική κρίση, η τεχνολογική εξέλιξη, ο πόλεμος, μια πανδημία, επηρεάζουν όλα τα άτομα με τον ίδιο τρόπο, ανεξάρτητα από το φύλο τους. Αυτό μας εμποδίζει να διαγνώσουμε πραγματικά προβλήματα που επηρεάζουν διαφορετικά τις γυναίκες και να τα αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά».
ΓΡΑΦΕΙ:
Αριστοτέλης Σπηλιωτόπουλος
Αναδημοσίευση από το εξαμηνιαίο free press περιοδικό του ΚΘΒΕ «ΠΡΑΞΗ» (ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ – ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ 2026)
