Ανθρώπων πράξεις

Γνωστές προσωπικότητες από τον χώρο των τεχνών, της υποκριτικής και της δηµοσιογραφίας απαντούν σε 2 ερωτήµατα για το αιώνιο δίπολο «αλήθεια – ψέµα».

ΡΩΤΗΣΑΜΕ

01. Ποιο ψέµα δεν θα µπορούσατε ποτέ να συγχωρήσετε και γιατί;

02. Πιστεύω ότι η αλήθεια είναι… Συµπληρώστε την πρόταση και δικαιολογήστε την άποψή σας.

Θοδωρής Βουτσικάκης
Τραγουδιστής

01. Ο µόνος λόγος να µη συγχωρήσω κάτι είναι η µη αναγνώριση και αποδοχή του ψέµατος. Ενός ψέµατος που µπορεί να µε επηρεάσει κυρίως συναισθηµατικά και δεν έχει την πρόθεση ο άλλος να µε προστατέψει απ’ αυτό, έστω και ετεροχρονισµένα. Το ψέµα, λοιπόν, που έρχεται για να καλύψει ένα άλλο ψέµα είναι αυτό που µε προβληµατίζει περισσότερο.
02. Πιστεύω ότι η αλήθεια είναι η λύση για όλα. Τόσο απλά, τόσο απόλυτα.

Ισίδωρος Ζουργός
Συγγραφέας 

01. Το αφελώς σκηνοθετηµένο ψέµα προκαλεί γέλιο, το αυθόρµητο συµπόνια, το τερατώδες θαυµασµό. Το ερωτικό ψέµα δικαιούται ενσυναίσθησης, το επαγγελµατικό κατανόησης, το ενοχικό συγχώρεσης. Το ψέµα της διαφήµισης προκαλεί µειδίαµα, του κατηγορουµένου στο εδώλιο επαναλαµβανόµενη πλήξη, του διαδικτύου ανησυχία. Το ψέµα του φοβισµένου ανθρώπου είναι αλλιώς, κυρίως του φοβισµένου παιδιού, τότε που είναι η ώρα η παράταξη της αλήθειας να δείξει την ανθρωπινότητά της. Τα ψέµατα της εξουσίας όµως;
02. Πιστεύω ότι η αλήθεια είναι κάτι σαν το αδειανό πουκάµισο του ποιητή, σαγηνευτική και άπιαστη ως η Ωραία Ελένη του Σεφέρη. H Αλήθεια είναι, λοιπόν, ωραία (δηλαδή στην ώρα της) όµως όχι για πάντα, καθώς στον χρόνο που περνά αποδεικνύεται κούφια και απατηλή. Άλλοι πίστεψαν ότι µπορούσαν να την εντοπίσουν στην πιστότητα των φυσικών νόµων ή στη φρεσκοσιδερωµένη µαξιλαροθήκη των θρησκειών. Απ’ ό,τι φαίνεται όµως είναι µάλλον άπιαστη κι εκεί. Στα δε ανθρώπινα της κάθε µέρας αποτελεί καθαρή προσδοκία και στη διαρκή απουσία της τωόντι καραδοκεί λυγµός…

Άρης ∆ηµοκίδης
∆ηµοσιογράφος & συγγραφέας παιδικών και εφηβικών βιβλίων

01. Φαντάζοµαι, ότι υπό προϋποθέσεις -και µε το πέρασµα του χρόνου- όλα θα µπορούσα να τα συγχωρέσω, όµως πιο δύσκολο θα ήταν να χωνέψω κάποιο ψέµα που θα µου είχε δηµιουργήσει µακροπρόθεσµο άγχος και πολλή στεναχώρια. Αν µε το ψέµα σου θέλεις να προστατεύσεις την ψυχική υγεία κάποιου, πάει κι έρχεται. Αν όµως του την καταστρέφεις, είσαι ασυγχώρητος. 
02. Πιστεύω, ότι η αλήθεια βρίσκεται σε µεγάλο κίνδυνο εξαιτίας της (συχνότατα σκόπιµης) παραπληροφόρησης. Το χειρότερο είναι πως έρευνες δείχνουν ότι ο κόσµος παθιάζεται τόσο πολύ, που ακόµα κι αν διαπιστώσει πως ό,τι πίστευε ήταν fake news, δεν αλλάζει τη διαµορφωµένη γνώµη του. Αντίθετα, πείθεται ακόµα περισσότερο για το ψέµα, από αντίδραση. Με τον Τραµπ να λέει 60 ψέµατα το λεπτό και να µην παθαίνει τίποτα, το ψέµα έχει απενοχοποιηθεί κι η αλήθεια θεωρείται πια αδιάφορη…

Γιάννης Μπουρνιάς
Φωτογράφος

01. Το ψέµα της προδοσίας είναι το χειρότερο. Γιατί συνειδητοποιείς, ότι ο άνθρωπος που έχεις απέναντι σου δεν είναι αυτός που εσύ νόµιζες. Παρόλα αυτά, ο χρόνος συγχωρεί σχεδόν τα πάντα. 
02. Η αλήθεια είναι µια προσωπική αξία για τον καθένα. Αν δεν αναφέρεσαι στην αλήθεια του «δικαστηρίου» (που ακόµα και αυτή είναι σχετική) όλες οι άλλες αλήθειες είναι εξισώσεις που απαιτούν ηθική ενσυναίσθηση.

Ελεάνα Τσίχλη
Σκηνοθέτης

01. Υπάρχουν στη ζωή µας ψέµατα που µας πληγώνουν, ψέµατα που µας θυµώνουν, ψέµατα που µας ανακουφίζουν, ψέµατα που µας παροτρύνουν και µας κινητοποιούν. Σε όλες τις πτυχές της ζωής ελλοχεύει ένα µικρό ή µεγάλο ψέµα. ∆εν θυµώνω µε τέτοια ψέµατα και -πλέον- δεν µου είναι καθόλου δύσκολο να τα συγχωρέσω, ασχέτως του µέγεθους τους ή της επίδρασής τους στη ζωή µου. Τα ψέµατα που ίσως δυσκολεύοµαι περισσότερο να συγχωρήσω είναι αυτά που λέω εγώ στον ίδιο µου τον εαυτό, σε µια -συχνά µάταιη- προσπάθεια «αυτοπαρηγορίας». Τέτοια ψέµατα -ενίοτε συνδυασµένα µε άκρατο ενθουσιασµό και πλαστή αισιοδοξία, που συχνά δεν συνάδει µε την εποχή, τη στιγµή ή την ηλικία µου- είναι που δεν µου συγχωρώ. Και δεν µου τα συγχωρώ, γιατί συνήθως είναι τόσο ανώµαλη η προσγείωση από αυτό που έχουν «χτίσει», που το τραύµα της πτώσης παίρνει καιρό να επουλωθεί.
02. Πιστεύω ότι η αλήθεια είναι, ως απόλυτη έννοια, απλώς ουτοπική. Η ζωή µας οργανώνεται από ένα πλήθος µικρών συµβάσεων, οι οποίες επιτρέπουν τη συµβίωση µε τους άλλους, ενώ παράλληλα οι αποφάσεις µας είναι προσωπικές υποκειµενικές επιλογές, καθώς πάντοτε αντιλαµβανόµαστε τον κόσµο µέσα από το δικό µας πρίσµα… Καθένας από εµάς αποκαλεί επί της ουσίας «αλήθεια» τη δική του οπτική, που συχνά δεν απέχει από το δικό του ψέµα… Και για να µη γίνοµαι αντιδραστική: Ναι, η Γη γυρίζει… αυτό είναι αλήθεια!

Αντώνης Λουδάρος
Ηθοποιός

01. ∆ε θα συγχωρούσα ποτέ ένα ψέµα που λέγεται µε σκοπό να ξεγελάσει και να υποτιµήσει τη νοηµοσύνη µου αλλά και τη νοηµοσύνη οποιουδήποτε ανθρώπου, της κοινωνίας ολόκληρης. Αυτό το ψέµα έχει πολλές εκφάνσεις και οι άνθρωποι του θεάτρου -και όχι µόνο- το γνωρίζουν καλά. Οφείλουµε να σεβόµαστε το κοινό, τους συνεργάτες µας, τα έργα που έχουµε στα χέρια µας. Και φυσικά, τον ίδιο µας τον εαυτό, αφού είναι ο πρώτος αποδέκτης του ψεύδους -και σε αυτόν λέµε τα χειρότερα ψέµατα.
02. Πιστεύω ότι η αλήθεια, ως καθολική έννοια, είναι κάτι που υφίσταται µόνο στον χώρο του φαντασιακού. Ο κάθε άνθρωπος έχει τη δική του αλήθεια, η οποία περνάει από το δικό του διανοητικό πρίσµα και τις προκαταλήψεις του. Χρειάζεται συνεχής αναστοχασµός για να δει κανείς την αλήθεια όσο το δυνατόν πιο αντικειµενικά και πάλι, ποτέ δεν µπορείς να είσαι σίγουρος πως έχεις καλύψει όλες τις εκφάνσεις της.

Γλυκερία Καλαΐτζή
Σκηνοθέτης

01. Είµαι από τους ανθρώπους που δε λένε ψέµατα. Ακούγεται υπερβολικό αλλά είναι αλήθεια. Ίσως επειδή έχω ζήσει από πολύ κοντά ανθρώπους εθισµένους σχεδόν στο ψέµα, η στάση µου αυτή να προέκυψε από αντίδραση. Γενικά ωστόσο δεν καταλαβαίνω, γιατί πρέπει κάποιος να λέει ψέµατα, κυρίως αυτά τα µικρά, της καθηµερινότητας, που συχνά αντικαθιστούν τις δικαιολογίες. Αν για παράδειγµα άργησες να πας σ’ ένα ραντεβού επειδή αποκοιµήθηκες, είναι σχεδόν κωµικό να αρρωσταίνεις ανθρώπους ή να επινοείς ατυχήµατα για να δικαιολογηθείς. Βέβαια, οι άνθρωποι έλεγαν, λένε και θα λένε ψέµατα. Το ψέµα που εγώ δεν µπορώ να συγχωρήσω είναι αυτό της συκοφαντίας. Το να φορτώσεις σε κάποιον πράξεις που δεν έκανε και συµπεριφορές που δεν έδειξε. Είναι τέτοια η µικρότητα αυτού του ψέµατος και παράλληλα τόση η νοσηρότητα του ανθρώπου που το λέει, που µε κάνει να θέλω να το βάλω στα πόδια και να µην ξαναδώ ποτέ αυτόν που το είπε.
02. ∆εν είναι εύκολο να ορίσεις την αλήθεια. Ούτε καν την προσωπική σου. Οι περισσότεροι άνθρωποι ταυτίζουν την αλήθεια µε τα αισθήµατά τους. Αφού νιώθω κάτι, θα πει ότι είναι και αληθινό. Και παραβλέπουν ότι, όταν µιλούµε για αλήθεια, µιλούµε στην ουσία για µια κοινή συµφωνία πάνω σε κάτι. Έτσι ορίζεται η πραγµατικότητα και κατά συνέπεια η αλήθεια. Από αυτή την άποψη, η αλήθεια δεν είναι µία, αλλά είναι πολλές. Ειδικά σε ζητήµατα γνώµης και εκτίµησης µία αλήθεια δεν υπάρχει για τίποτα, χωρίς φυσικά αυτό να σηµαίνει, ότι οτιδήποτε µε βολεύει ή µε συµφέρει είναι αλήθεια.

Αλέξανδρος Ψυχούλης
Εικαστικός

01. Ενώ συγχωρώ όλα τα ψέµατα που λέγονται από ανθρώπινη αδυναµία (χωρίς βέβαια να τα ξεχνώ), αρνούµαι να συγχωρήσω ψέµατα πολιτικής σκοπιµότητας και η αιτία είναι πως δεν υπάρχει κανένας λόγος να τα συγχωρήσεις.

02. Πιστεύω ότι η αλήθεια είναι µια αρκούδα που δεν την βλέπεις ποτέ, αλλά αντιλαµβάνεσαι τα ίχνη της. Την ψάχνεις αλλά η σκέψη ότι µπορεί να την συναντήσεις, σε κάνει να νοιώθεις άβολα. Όχι γιατί φοβάσαι τις αρκούδες αλλά γιατί αγάπησες την αναζήτησή της.

Συνεντεύξεις στην Εύη Καλλίνη

*Αναδημοσίευση από το εξαμηνιαίο freepress περιοδικό του ΚΘΒΕ «ΠΡΑΞΗ» (Χειμώνας – Άνοιξη 2020)