Ένα ζευγάρι αποξενωμένο, μια σχέση βυθισμένη στην καθημερινότητα και οι γείτονες που ανατρέπουν τα πάντα με ένα κοκτέιλ αυθορμητισμού και αποκαλύψεων. Η Νικολέτα Φιλόσογλου σκηνοθετεί την απολαυστική κωμωδία του Σεσκ Γκάι και μας μιλά για το χιούμορ, την ανθρώπινη επαφή και τον χρόνο.
Αντί να στραφείτε σε ένα κλασικό κείμενο, επιλέξατε ένα έργο που μιλά τη γλώσσα του σήμερα. Τι σας προσέλκυσε στους «Γείτονες από πάνω» και πώς προσεγγίσατε μια ιστορία που δεν διαθέτει τις βεβαιότητες του «κλασικού»;
Το 2020 συνεργάστηκα με τον ηθοποιό Γιώργο Καύκα στην παραγωγή του ΚΘΒΕ «Η δεύτερη έκπληξη του έρωτα». Τυχαία, εκείνη την περίοδο, παρακολουθήσαμε και οι δύο την ταινία «Οι γείτονες από πάνω» και συζητούσαμε για το πώς μερικά κείμενα έρχονται προς συνάντησή σου, όταν τα χρειάζεσαι. Τότε, δώσαμε μια υπόσχεση: να βρούμε τρόπο να το ανεβάσουμε στη σκηνή. Πέντε χρόνια μετά, η πρόσκληση του Αστέρη Πελτέκη στάθηκε η αφορμή να κρατήσουμε εκείνη την υπόσχεση. Το έργο του Σεσκ Γκάι είναι ευαίσθητο, τρυφερό και πανέμορφα δομημένο. Είναι πραγματικά παιχνιδιάρης στο γράψιμό του. Το μόνο που είχα να κάνω ήταν να μην το δραματοποιήσω υπερβολικά και κυρίως να επιλέξω τους σωστούς ηθοποιούς.
Η κωμωδία απαιτεί ακρίβεια, ρυθμό και τόλμη. Πόσο χρειαζόμαστε το χιούμορ σε μια εποχή που ξεχνά να γελά με τον εαυτό της;
Δεν ανέχεται κανείς την κριτική εναντίον του αν δεν διαθέτει ισχυρή αυτοπεποίθηση και αίσθηση του χιούμορ. Χιούμορ είναι εξάλλου μόνον αυτό: έκφραση πνευματικής ελευθερίας. Ανέκαθεν η σάτιρα προσφερόταν για την πνευματική αντίσταση σε νοσηρές καταστάσεις του παρόντος. Από την εποχή του Αριστοφάνη δεν έχει αλλάξει και θέλω να πιστεύω ότι δεν πρόκειται ποτέ να αλλάξει αυτό.
Στο έργο βλέπουμε ζευγάρια που, μέσα στη ρουτίνα, έχουν χάσει την επικοινωνία τους. Είναι αναπόφευκτη η αποξένωση των ανθρώπων ή υπάρχει χώρος για επανασύνδεση;
Ζούμε μία αντίφαση στον καιρό μας. Αφενός, οι κοινωνίες μας έχουν θεσμοθετήσει ελευθερίες που λίγες δεκαετίες πριν ήταν αδιανόητες: δικαιώματα στο σώμα, στην επιλογή συντρόφου, στη μορφή συνύπαρξης. Η ελευθερία μας μεγαλώνει, αλλά μαζί της μεγαλώνει και η δυσκολία να εγκαθιδρύσουμε σχέσεις με βάθος. Ο ατομικισμός και η κουλτούρα της ομφαλοσκόπησης πρωταγωνιστούν. Όταν συνειδητοποιήσουμε ότι μέσα στην απεριόριστη επιλογή, η Συνάντηση είναι το στοίχημα, θα επανασυνδεθούμε με τρυφερότητα.
Οι σχέσεις βρίσκονται στο επίκεντρο κάθε καλλιτεχνικής δημιουργίας. Τι σας έχει διδάξει η τέχνη για την αλήθεια και την ευθραυστότητά τους;
Η Σχέση είναι η μεγάλη αδερφή της Πίστης. Και η μικρή είναι η Αγάπη. Αν η μαμά τους είναι η Τέχνη και ο μπαμπάς τους ο Χρόνος, καταλαβαίνετε ότι απαιτούν κόπο και φροντίδα καθημερινή μέχρι το τέλος.
Τι σημαίνει «χρόνος» για εσάς;
Σήμερα, σημαίνει ειρήνη με τον εαυτό μου. Αύριο δεν γνωρίζω.
Υπάρχουν άνθρωποι που διαμόρφωσαν τη σκηνοθετική σας διαδρομή;
Ναι. Ένας. Ο Βασίλης Παπαβασιλείου. Η μαθητεία μου δίπλα του διήρκησε 16 χρόνια. Δεν θα ήθελα να αναφέρω τίποτα άλλο.
Μιλήστε μας για τις καλλιτεχνικές σας αναμνήσεις από τη Θεσσαλονίκη.
1994 – Μαθήτρια στη Β’ Λυκείου συμμετέχω στην ερασιτεχνική ομάδα του ΔΗΠΕΘΕ ΒΕΡΟΙΑΣ και μια νύχτα ταξιδεύουμε για να παρακολουθήσουμε τη «Βαβυλωνία» του Βυζάντιου. Σκηνοθετεί ο Β. Παπαβασιλείου αλλά δεν με νοιάζει αυτό. Με συναρπάζει ο θίασος! Τσιτσάκης, Γακίδης, Κολοβός, Βάγιας…
1996 – Θέατρο Δάσους. «Αίας» του Σοφοκλή. Ο Δημήτρης Κολοβός. Τι θίασος! Αλλά κυρίως ο Β. Παπαβασιλείου. Αρχίζει να με νοιάζει.
2020 – Βασιλικό Θέατρο. Η πρόσκληση του Νίκου Κολοβού. Marivaudage και Β. Παπαβασιλείου. «Η δεύτερη έκπληξη του έρωτα». Ο Θίασος! Η επιστροφή αλλιώς πια.
2021 – Η «Ελένη» του Ευριπίδη στην Επίδαυρο. Πάντα ο θίασος. Και ο Βασίλης.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ: Λία Κατσανά
Αναδημοσίευση από το εξαμηνιαίο free press περιοδικό του ΚΘΒΕ «ΠΡΑΞΗ» (ΧΕΙΜΩΝΑΣ 2025 – ΑΝΟΙΞΗ 2026)
