Γιώργος Καζαντζής: Παλεύω καθημερινά με τη ματαιοδοξία μου, τον μεγαλύτερο εχθρό του δημιουργού

Συνέντευξη στη Δάφνη Τσάρτσαρου

Ο Γιώργος Καζαντζής, ένας από τους πιο σημαντικούς Έλληνες συνθέτες, γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Θεσσαλονίκη και συγκεκριμένα στην περιοχή της Καλαμαριάς, όπου ζει μέχρι σήμερα. Μετρά στο ενεργητικό του πολυάριθμες συνεργασίες με μεγάλους καλλιτέχνες, όπως Αλκίνοο Ιωαννίδη, Φωτεινή Βελεσιώτου, Μελίνα Κανά, Ορφέας Περίδης, και μας έχει χαρίσει μέσα στα χρόνια αγαπημένες μουσικές. Επιπλέον, έχει διατελέσει καλλιτεχνικός διευθυντής του Πολιτιστικού Οργανισμού και του τμήματος πολιτισμού του Δήμου Καλαμαριάς, από το 1999 έως το 2015. Σήμερα, και λίγο πριν τη συναυλία του στον Μύλο στις 19 Ιουλίου, ανοίγει τα μουσικά του «χαρτιά» και όχι μόνο! Μιλάει στο praximag για τη μουσική, τις μεγάλες συνεργασίες, τη Θεσσαλονίκη, τη ζωή…

Πώς ξεκινήσατε την ενασχόλησή σας με τη μουσική και τι ερεθίσματα είχατε;

Από μικρός είχα την τάση για δημιουργία. Πριν καν αναπτύξω μουσικό χαρακτήρα, σε ηλικία επτά ετών έγραφα στιχάκια με ρίμα και μάλιστα δύο από αυτά είχαν δημοσιευθεί σε περιοδικό της πόλης και είχα πάρει μεγάλη χαρά. Επίσης, όταν άκουγα μουσική, ένιωθα κάτι βαθύ να με συγκλονίζει. Αυτά τα δύο στοιχεία νομίζω ότι με επηρέασαν και διαμόρφωσαν την συνθετική μου τάση στο χώρο της μουσικής.

Πώς θα μπορούσε να χαρακτηρίσει κανείς το είδος της μουσικής που «υπηρετείτε» και αγαπάτε να συνθέτετε;

Δεν ξέρω ειλικρινά εάν υπηρετώ κάποιο συγκεκριμένο είδος. Ο γνώμονάς μου, όταν αναζητώντας την προσωπική μου έκφραση, βρίσκομαι μπροστά στο απόλυτο χάος της δημιουργικής πρόκλησης, είναι να νιώσω γυμνός, πράγμα που προκαλεί φόβο και ανασφάλεια πολλές φορές, αλλά και που στο φινάλε είναι αυτό που ανασύρει τη δημιουργική ιδέα. Αυτή η προσέγγιση διαμορφώνει, νομίζω, την ατμόσφαιρα που κινείται η μουσική μου και αν “δέσει το γλυκό” της δίνει και το προσωπικό μου ύφος.

Ποια είναι η διαδικασία που ακολουθείτε για τη σύνθεση ενός μουσικού έργου;

Από τη μία υπάρχει το τραγούδι και από την άλλη η οργανική μουσική. Η φόρμα του τραγουδιού αναλύεται σε δύο θέματα, κουπλέ-ρεφραίν. Και επίσης, έχει και τον νοηματικό προσδιορισμό του στίχου, ακόμη και του ποιητικού. Η οργανική μουσική έχει περισσότερες ελευθερίες από το τραγούδι, γιατί έχει την δυνατότητα στην δομή της να εντάξει και άλλα θέματα, πολλές φορές πολλά μικρά, όπως ο μινιμαλισμός, και δεν έχει τον νοηματικό περιορισμό του στίχου. Αυτά τα στοιχεία κυριαρχούν όταν οι συνθέσεις μου φεύγουν από την φόρμα του τραγουδιού και έχουν μια πιο ελεύθερη διάθεση έκφρασης. Αγαπώ βέβαια το ίδιο και τα δύο, άλλωστε δεν τα ξεχωρίζω γιατί για μένα είναι όλα Μουσική.

Υπάρχει κάποια δουλειά σας ή συνεργασία σας που ξεχωρίζετε;

Για μένα ήταν και είναι σχολείο η συνεργασία μου με τους μουσικούς στο στούντιο και στις συναυλίες. Έχω διδαχθεί πολλά και απέκτησα μεγάλη πείρα από αυτό το σχολείο. Ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν η μεγάλη επιρροή στην μουσική μου, αν και τον γνώρισα προς το τέλος της βιολογικής του ζωής, γιατί ο Μάνος συνεχίζει να ζει στις καρδιές μας. Στα πρώτα μου δισκογραφικά βήματα είχα την τύχη να συνεργαστώ με τον Διονύση Σαββόπουλο στο “Ζήτω το ελληνικό τραγούδι”, μεγάλη βοήθεια. Τελευταία η συνεργασία μου με τον Γιώργο Νταλάρα που καρποφόρησε ένα δίσκο, που τον πιστεύουμε αμφότεροι, με έφερε πολύ κοντά του και γνώρισα πέρα από την καλλιτεχνική του υπεροντότητα, τον αξιακό θησαυρό που κρύβει μέσα του ως άνθρωπος.

Έχετε ασχοληθεί με τη μουσική επένδυση θεατρικών παραστάσεων, τηλεοπτικών σειρών, κ.α. Ποιο είδος ξεχωρίζετε και πόσο διαφέρουν μεταξύ τους σε βαθμό δυσκολίας;

Ναι, έχω ασχοληθεί με τη μουσική επένδυση κινηματογραφικών ταινιών και θεατρικών παραστάσεων. Μου αρέσουν και τα δύο εξίσου. Υπάρχει ουσιαστική διαφορά μεταξύ τους. Η μουσική για το θέατρο απαιτεί σύνδεση με το κείμενο, με το έργο, με την παράσταση, τους ηθοποιούς και πρωτίστως το σκηνοθέτη. Γι’ αυτό με βοηθάει πάρα πολύ να παρακολουθώ πρόβες. Η μουσική στο θέατρο χτίζεται βήμα-βήμα, όπως η παράσταση. Μοιάζει να αποτελεί μέρος των προβών. Και για το ντοκιμαντέρ ή τον κινηματογράφο η επαφή με το όραμα του σκηνοθέτη παίζει σπουδαίο ρόλο. Είναι όμως, πιο μοναχική υπόθεση. Οι σκηνές, τα μέρη, το μοντάζ. Υπάρχει κάτι πιο αποσπασματικό σε αυτά από το θέατρο. Εδώ βέβαια βοηθάει και η τεχνολογία. Βοηθιέμαι πάρα πολύ όταν έχω το υλικό φορτωμένο στο πρόγραμμα που δουλεύω στο εργαστήριό μου, και ντύνω με μουσική τους ήχους και τα δρώμενα της ταινίας. Ειδικά το δεύτερο, όσες φορές το έχω κάνει, είναι συναρπαστικό και αυτό το ίδιο είναι πηγή έμπνευσης.

Κάποιος συγκεκριμένος καλλιτέχνης που θα θέλατε να ερμηνεύσει τις συνθέσεις σας και γιατί;

Η Χαρούλα Αλεξίου. Για την ωριμότητα και την ενσυναίσθηση με την οποία ερμηνεύει. Θεωρώ ότι η μουσική μας συνύπαρξη θα έδινε εξαιρετικούς καρπούς.

Πώς βλέπετε την εξέλιξη της μουσικής στη χώρα, και συγκεκριμένα στη Θεσσαλονίκη;

Η Θεσσαλονίκη είναι κομβική πόλη στην πορεία εξέλιξης του άπειρου πλούτου της μουσικής μας παράδοσης. Βυζάντιο, δημοτική μουσική, Καφέ Αμάν, ρεμπέτικο, νέο κύμα, συγκροτήματα, έντεχνο, κλασική και σύγχρονη μουσική… Παρόλα αυτά, δεν αντιστάθηκε στην λαίλαπα των σύγχρονων ποπ και “λαϊκών” σκουπιδιών, που βέβαια είναι ένα κοινωνικό φαινόμενο και ακουμπάει στην έλλειψη φωτισμένης παιδείας σε όλα τα επίπεδα. Η πόλη υπάρχει και αντιστέκεται…. Όσον αφορά τους μουσικούς, θεωρώ ότι υπάρχει μια νέα γενιά ανθρώπων που παίζουν θαύματα. Όσον αφορά στους δημιουργούς, όμως, διακρίνω με ελάχιστες εξαιρέσεις έλλειψη κορύφωσης στις δημιουργίες τους. Νιώθω, δηλαδή, σαν να μην υπάρχει αυτό το σκάψιμο στην ψυχή. Δεν υπάρχουν αρκετοί «επίμονοι κηπουροί». Αυτό όμως που με ανησυχεί για το μέλλον είναι οι προτιμήσεις του κόσμου, όπου βλέπουμε να συρρικνώνεται ανησυχητικά το ποσοστό των ανθρώπων που έχουν μια υψηλή αισθητική αντίληψη, ενώ να αυξάνει ραγδαία εκείνων που αρέσκονται στα τοξικά προϊόντα του μουσικού marketing. Μόνον η παιδεία σε όλα τα επίπεδα θα μπορούσε να αλλάξει τα πράγματα.

Ετοιμάζετε κάτι καινούριο για το άμεσο μέλλον;

Ετοιμάζω μία δουλειά με το Βασίλη Λέκκα με επαναπροσεγγίσεις παλαιότερων κομματιών και νέες μουσικές δημιουργίες εκτελεσμένες από συμφωνικό σύνολο. Είναι μία δουλειά που την θέλουμε και οι δυο πολύ.

Έπειτα από τόσα χρόνια στο χώρο της μουσικής, αισθάνεστε πληρότητα με όσα έχετε καταφέρει ή υπάρχουν όνειρα που δεν έχετε καταφέρει ακόμη να πραγματοποιήσετε;

Στη μουσική μου, μέχρι σήμερα, ενεργώ με γνώμονα την προσωπική ανάγκη για δημιουργία και επικοινωνία. Αυτό μου δίνει μια αίσθηση πληρότητας που χρειάζομαι ως άνθρωπος. Παλεύω καθημερινά στο μουσικό μου έργο με τη ματαιοδοξία μου, που είναι για μένα ο μεγαλύτερος εχθρός του δημιουργού. Η πληρότητα, φυσικά, δεν είναι ανασταλτικός παράγοντας για τη συνέχιση του έργου μου. Ίσα- ίσα, συνεχίζω και έχω καλλιτεχνικές επιθυμίες και ευτυχώς έχω ανθρώπους και συνεργάτες κοντά μου που μοιραζόμαστε κοινούς στόχους. Οπότε είναι μεγάλη η χαρά να μην έχω πραγματοποιήσει όλα όσα θέλω να κάνω. Γιατί, πολύ απλά, υπάρχει συνέχεια!

* ΣΥΝΑΥΛΙΑ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΖΑΝΤΖΗ: Στις 19 Ιούλίου ο γνωστός συνθέτης θα πραγματοποιήσει συναυλία στον Κήπο του Μύλου, σε ένα μουσικό διάλογο με τα ορχηστρικά του αλλά και με τραγούδια της δισκογραφίας του. Μαζί του στο τραγούδι η Ναταλία Λαμπαδακη, στο κοντραμπάσο ο Δημήτρης Γουμπερίτσης και στο κλαρίνο, μπανσούρι, πλήκτρα ο Σάκης Λάιος.

Ήτανε αέρας, Μυστικό, Σαν καταιγίδα, Φωτιά κι αλμύρα, Μέλισσες, Χειμωνανθός και τόσα άλλα τραγούδια εμπνευσμένα και εκτελεσμένα από τον ίδιο τον συνθέτη, σε μια συναυλία με αγαπημένες μελωδίες και καλοκαιρινές μουσικές ανάσες!