Πώς μπορούν η φύση και ο άνθρωπος να συνυπάρξουν μέσα σε ένα ανοιχτό εικαστικό σύστημα; Με αφορμή τη νέα ατομική του έκθεση Invisible Ecologies που εγκαινιάζεται στη Donopoulos International Fine Arts, στις 18 Σεπτεμβρίου, ο πολυδιάστατος καλλιτέχνης Costas Picadas μιλά στο praximag για το δημιουργικό του έργο, τη σχέση τέχνης και επιστήμης, και την επιστροφή του στη Θεσσαλονίκη.
Μιλήστε μας για τη θεματολογία της έκθεσης.
Το Invisible Ecologies ξεκίνησε από μια απλή σκέψη: τι θα συνέβαινε αν μπορούσαμε να δούμε τον άνθρωπο όχι ως κάτι ξεχωριστό από τη φύση, αλλά ως ένα ακόμη οικοσύστημα μέσα σε αυτήν; Στα έργα μου παίρνω μορφές από τον ανθρώπινο οργανισμό — τον εγκέφαλο, την καρδιά, τους πνεύμονες — και τις επανασυνδέω με φυτικές και οργανικές μορφές. Με ενδιαφέρει αυτή η μετάβαση: τη στιγμή που ένα όργανο παύει να είναι απλώς ένα ανατομικό αντικείμενο και μετατρέπεται σε έναν ζωντανό τόπο. Ο τίτλος Invisible Ecologies αναφέρεται ακριβώς σε αυτή την αόρατη συνέχεια της ζωής. Υπάρχουν οικολογίες μέσα στο σώμα μας, ανάμεσα στα σώματά μας και στο περιβάλλον μας, αλλά και ανάμεσα στη φύση, την επιστήμη και την ανθρώπινη συνείδηση. Η έκθεση είναι μια προσπάθεια να κάνω αυτές τις σχέσεις ορατές.
Πώς θα περιγράφατε τον κόσμο στον οποίο προσκαλείτε τους επισκέπτες των Invisible Ecologies;
Είναι ένας κόσμος όπου τα όρια αρχίζουν να εξαφανίζονται. Ένα λουλούδι μπορεί να μοιάζει με ένα ανθρώπινο όργανο και ένα ανθρώπινο όργανο μπορεί να μεταμορφωθεί σε τοπίο. Ο εγκέφαλος γίνεται δάσος, οι πνεύμονες αποκτούν τη μορφή ενός οργανικού κήπου, η καρδιά γίνεται ένας τόπος ανάπτυξης και αναγέννησης. Θέλω ο επισκέπτης να αισθανθεί ότι βρίσκεται σε έναν κόσμο που του είναι ταυτόχρονα οικείος και άγνωστος. Να αναγνωρίζει κάτι και, την ίδια στιγμή, να αναρωτιέται τι ακριβώς βλέπει. Ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο βρίσκεται εκεί: όταν σταματάμε να διαχωρίζουμε το ανθρώπινο από το φυσικό και αρχίζουμε να αντιλαμβανόμαστε ότι αποτελούν μέρος της ίδιας ιστορίας.
Η ζωγραφική και η γλυπτική σας κινείται γύρω από τις δυναμικές σχέσεις ανάμεσα στον ανθρώπινο οργανισμό και τη φύση. Τι σας συναρπάζει σε αυτή τη σύνδεση μεταξύ τους;
Με συναρπάζει η ιδέα ότι η φύση επαναλαμβάνει συνεχώς τον εαυτό της. Βλέπουμε ένα δέντρο να διακλαδίζεται και μέσα στο σώμα μας βλέπουμε αγγεία και νεύρα να ακολουθούν παρόμοιες διαδρομές. Βλέπουμε ένα ποτάμι και αναγνωρίζουμε κάτι από το κυκλοφορικό μας σύστημα. Βλέπουμε ένα δάσος και μπορούμε να σκεφτούμε τον εγκέφαλο ως ένα αντίστοιχα σύνθετο δίκτυο. Αυτές οι ομοιότητες δεν είναι απλώς οπτικές. Μου υπενθυμίζουν ότι μοιραζόμαστε μια κοινή βιολογική γλώσσα. Γι’ αυτό και δεν προσπαθώ να απεικονίσω τη φύση ή το σώμα όπως ακριβώς είναι. Προσπαθώ να τα επανασυνθέσω, ώστε ο θεατής να αρχίσει να τα βλέπει διαφορετικά.
Σε μία κρίσιμη εποχή για το κλίμα και τον πλανήτη μας, ποια πιστεύετε πως μπορεί να είναι η επίδραση της τέχνης στην έρευνα και τις επιστήμες της ζωής;
Η τέχνη μπορεί να κάνει κάτι που δεν γίνεται εύκολα με αριθμούς και δεδομένα: μπορεί να δημιουργήσει μια προσωπική σχέση. Μπορούμε να γνωρίζουμε ότι ένας πλανήτης αλλάζει ή ότι ένα οικοσύστημα καταστρέφεται, αλλά αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το αισθανόμαστε. Η τέχνη μπορεί να μετατρέψει τη γνώση σε εμπειρία. Αυτός είναι και ο λόγος που με ενδιαφέρει η συνεργασία με επιστήμονες, γιατρούς και ερευνητές. Δεν βλέπω την τέχνη και την επιστήμη ως δύο διαφορετικούς κόσμους. Και οι δύο προσπαθούν, με διαφορετικά εργαλεία, να κατανοήσουν τη ζωή. Η επιστήμη μπορεί να μας δείξει πώς λειτουργεί η ζωή. Η τέχνη μπορεί να μας κάνει να σταθούμε απέναντί της και να αισθανθούμε το θαύμα της. Και ίσως αυτή η αίσθηση να είναι απαραίτητη σήμερα περισσότερο από ποτέ.
Ζείτε στη Νέα Υόρκη και επιστρέφετε στη Θεσσαλονίκη μετά από τέσσερα χρόνια. Ποια στοιχεία της πόλης θεωρείτε ότι προσελκύουν έναν καλλιτέχνη για να παρουσιάσει εδώ τα έργα του;
Η Νέα Υόρκη με έχει μάθει να κοιτάζω προς τα έξω. Η Θεσσαλονίκη με κάνει να κοιτάζω προς τα μέσα. Επιστρέφοντας μετά από τέσσερα χρόνια, αντιλαμβάνομαι την πόλη με διαφορετικό τρόπο. Υπάρχουν εικόνες που θυμάμαι από παλιά, αλλά τώρα τις βλέπω μέσα από μια άλλη εμπειρία και μια άλλη καλλιτεχνική γλώσσα. Η Θεσσαλονίκη έχει μια μοναδική ενέργεια. Είναι μια πόλη όπου διαφορετικές εποχές, πολιτισμοί και ταυτότητες βρίσκονται η μία πάνω στην άλλη. Η θάλασσα, το φως, η αρχιτεκτονική, η ιστορία και η καθημερινή ζωή δημιουργούν ένα περιβάλλον που δεν είναι ποτέ στατικό. Αυτό με ενδιαφέρει πολύ ως καλλιτέχνη. Γιατί και το Invisible Ecologies μιλά για τη συνύπαρξη διαφορετικών κόσμων. Ίσως λοιπόν η επιστροφή μου στη Θεσσαλονίκη να μην είναι απλώς μια επιστροφή στον τόπο. Είναι μια συνάντηση του παρελθόντος μου με αυτό που έχω γίνει μέσα από τη Νέα Υόρκη. Και η έκθεση είναι, κατά κάποιον τρόπο, ο χώρος όπου αυτές οι δύο πραγματικότητες συναντιούνται.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ
Invisible Ecologies, Costas Picadas
Πού: Donopoulos International Fine Arts – Αγίας Θεοδώρας 3, Θεσσαλονίκη 546 23, Ελλάδα
Διάρκεια έκθεσης: 18 Σεπτεμβρίου – 17 Οκτωβρίου 2026
www.costaspicadas.com
Συνέντευξη στη Λία Κατσανά
