Με μία σειρά έργων πιο επίκαιρη από ποτέ, η εικαστικός Ράνια Εμμανουηλίδου παρουσιάζει στο κοινό της Θεσσαλονίκης την έκτη ατομική της έκθεση με τίτλο “Degeneration – I shall stay the way I am because I do not give a damn”. Αντλώντας την έμπνευσή της από στερεοτυπικές εικόνες της κοινωνίας του σήμερα, η πολυσχιδής καλλιτέχνιδα αντανακλά όσα συμβαίνουν γύρω της μέσα από μία εγκατάσταση μικτής τέχνης, την οποία ετοίμασε σε συνεργασία με τον graphic designer Απόστολο Ρίζο. Η Ράνια Εμμανουλίδου μίλησε στο praximag για το νέο της καλλιτεχνικό εγχείρημα:
Ο τίτλος της έκθεσής σας βασίζεται σε μία από τις πιο γνωστές φράσεις της Dorothy Parker. Πώς θα λέγατε ότι σχετίζεται με τη θεματολογία των έργων σας;
Ο συνδυασμός του τίτλου DEGENERATION με τον στίχο “I shall stay the way I am because I do not give a damn” από το ποίημα Observation της Dorothy Parker, επιλέχθηκε σε μια προσπάθεια χιουμοριστικής αυτοϋπονόμευσης αλλά ταυτόχρονα έχει στόχο να εκφράσει την κοινωνική δυσπραξία την οποία βιώνουμε καθημερινά. Η Dorothy Parker, σχεδόν έναν αιώνα πίσω επέλεξε έναν αντισυμβατικό τρόπο ζωής. Παρόλο που κινήθηκε αρχικά εντός του καλλιτεχνικού συστήματος, το αμφισβήτησε και αμφισβητήθηκε από αυτό. Ίδρυσε μαζί με τον Ντάσιελ Χάμετ και άλλους το περιοδικό Ισότητα, «για την υπεράσπιση των δημοκρατικών δικαιωμάτων ενάντια στο ρατσισμό». Σήμερα, εν μέσω μεγάλης έξαρσης των κοινωνικών ανισοτήτων, είναι περισσότερο από ποτέ άμεσο το αίτημα για άρση των αποκλεισμών.
Ποιος είναι ο ρόλος που παίζει η γυναικεία ύπαρξη στη συγκεκριμένη έκθεση;
Η γυναικεία φύση, που δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο της βιολογικά γυναίκας, έχει έντονη παρουσία στην έκθεση. Το θηλυκό στοιχείο χρησιμοποιείται με σκοπό να ανατρέψει τις στερεοτυπικές εικόνες που αποδίδονται από τις σύγχρονες κοινωνίες στη γυναίκα.
Κεντρικά στοιχεία των έργων σας συνιστούν οι αντιθέσεις, οι προσδοκίες και τα στερεότυπα που κυριαρχούν στις σύγχρονες κοινωνίες. Η χρήση του κολλάζ και των έντονων αποχρώσεων σας βοήθησαν στην απόδοση αυτών των νοημάτων;
Χρησιμοποιώ το κολλάζ ως προκαταρκτική διαδικασία για να σχηματοποιήσω μια εικόνα, το κολλάζ είναι το προσχέδιο του έργου. Τα έντονα χρώματα σε συνδυασμό με τις παστέλ αποχρώσεις που είναι καταχωρισμένα και ως θηλυκά χρώματα με βοηθούν στη σύναψη μιας πρώτου επιπέδου σχέσης με τον θεατή. Δημιουργούν μια εγγύτητα που έχει να κάνει με την εξοικείωση που έχουμε με αυτά, λόγω του ότι ανήκουν στην καθημερινή μας οπτική κουλτούρα. Υποστηρίζοντας χρώματα και αποχρώσεις που θεωρούνται κατώτερες, αδύναμες ή ακόμα και ενοχλητικές σε συνδυασμό με τη χρήση ready-made αντικειμένων δημιουργείται μια δυναμική ανάμεσα στα έργα και τον θεατή.
Αφουγκράζεστε τις ερμηνείες των έργων σας από το κοινό; Εκπλήσσεστε με αυτά που ακούτε;
Με ενδιαφέρει τα έργα μου να είναι ανοιχτά σε διαφορετικές ερμηνείες και να μπορούν να απευθυνθούν και σε ένα κοινό που δεν είναι αρκετά μυημένο. Δεν εκπλήσσομαι με αυτά που ακούω, περισσότερο με εκπλήσσει το ότι, παρόλες τις διαφορετικές προσεγγίσεις, υπάρχουν πολλά κοινά στοιχεία στην πρόσληψη και την ερμηνεία του έργου από διαφορετικούς θεατές.
Η συνεργασία σας με τον Απόστολο Ρίζο έχει ως αποτέλεσμα έναν συγκερασμό συμβατικών και ψηφιακών μορφών τέχνης. Πιστεύετε ότι η ψηφιοποίηση της κοινωνίας μας συνέβαλε στη σύλληψη της ιδέας αυτής;
Η ιδέα πίσω από την εγκατάσταση βασίστηκε σε φωτογραφίες αρχείου από την Έκθεση Εκφυλισμένης Τέχνης. Ήταν μια έκθεση τέχνης που διοργάνωσε ο Adolf Ziegler (και το Ναζιστικό Κόμμα) στο Μόναχο το 1937 με 650 έργα τέχνης που κατασχέθηκαν από γερμανικά μουσεία και τέθηκε σε αντιδιαστολή με την παράλληλη Μεγάλη Έκθεση Γερμανικής Τέχνης που άνοιγε πόλεμο στην αισθητική της αποσύνθεσης. Τα έργα της έκθεσης – που μεταξύ άλλων περιλάμβανε Σαγκάλ, Ματίς, Πικάσο, Βαν Γκογκ -θεωρήθηκε ότι «προσβάλλουν τη γερμανική αίσθηση ή καταστρέφουν ή συγχέουν τη φυσική μορφή ή απλά αποκαλύπτουν την απουσία επαρκών χειρωνακτικών και καλλιτεχνικών δεξιοτήτων», και έτσι παρουσιάστηκαν με προσβλητικά σλόγκαν στους τοίχους του μουσείου. Με αυτό το δεδομένο, δουλέψαμε το περιβάλλον περισσότερο για να μιλήσουμε για τους αποκλεισμούς που διαχρονικά εκφράζουν και αναπαράγουν οι κοινωνίες. Τα ψηφιακά μέσα σε συνδυασμό με τα παραδοσιακή εικαστική γλώσσα ήταν ένας τρόπος για να το πετύχουμε.
Η Θεσσαλονίκη έχει αποτελέσει ποτέ πηγή έμπνευσης για εσάς και, αν ναι, με ποιο τρόπο;
Υπάρχουν άνθρωποι που επιμένουν να ζουν εδώ και αποτελούν πηγή έμπνευσης για μένα.
*Η έκθεση παρουσιάζεται στη Zina Athanassiadou gallery (Π. Πατρών Γερμανού 5) και θα διαρκέσει έως τις 16 Μαρτίου.
Συνέντευξη στην Λία Κατσανά
Leave a Reply